TIỂU TỬ VĂN
ảnh internet
Cây thuốc lá (chữ Hán là yên (烟)) gốc bên Lào, du nhập vào nước ta khoảng đời Hậu Lê từ đầu thế kỉ 17, triều đình phong kiến nhận thấy tác hại của nó nhưng không cấm nổi, từ vua quan đến dân, nam phụ lão ấu đều bị mê hoặc bởi loại khói này.
Quê tôi cũng như những làng quê miền Trung khác nhà nhà đều có trồng thuốc lá, chính là để hút, nhà nào cũng có người hút thuốc nhất là nam giới lớn tuổi. Cất hột làm giống, đến mùa thì gieo trồng, cây lớn lên thì trảy lá thu hoạch dần, sau cùng cắt bông dưỡng nhánh thu hoạch lá nhỏ. Lá thuốc dày, nhiều nhựa, có đất trồng thuốc đậm, thơm ngon có nơi đất trồng cho thuốc khét lẹt, có loại cháy đượm, có loại lún ngún rồi tắt, thàn thuốc (chỉ phần thuốc bị cháy còn tàn thuốc chỉ phần thuốc thừa sau khi hút) có loại trắng, có loại đen, loại tàn trắng thơm ngon, dễ cháy hơn, thuốc lá cũng rất chọn đất chọn giống.
Trảy lá thuốc còn xanh xắt phơi cho khô quéo lại là hút được nhưng thiếu đậm đà, không ngon lắm, thuốc vẫn còn màu xanh nên gọi là thuốc xanh. Còn thường thì lá thuốc được trảy ra, xâu lại thành dọc, phơi giữa trời khoảng một nắng thì đưa vào phơi treo dưới mái nhà cho đến khi lá thuốc ngả màu nâu sẫm, xong gấp lại thành từng xếp bỏ vào bao bì gói kín đem cất. Cần hút thì lấy ra lột bỏ cọng xương, cuốn lá lại thành từng cuộn to bằng đầu ngón chân cái dài như khúc lạp xưởng rồi xắt. Bàn xắt là một bản tre già có khoét lỗ, đặt tựa vào người, cứ thế đưa cuộn thuốc vào, dùng dao mác xắt thành từng khoanh sợi gọi là thuốc xắt. Đàn ông thường hút thuốc xắt, dùng loại giấy bổi hoặc giấy quyến cắt sẵn từng miếng nhỏ mỏng để cuốn vấn (quấn) thành điếu trước to sau nhỏ còn gọi là thuốc giấy, cứ thế hút. Đàn bà thường dùng phần lá thuốc cuốn vấn với nhau như điếu xì gà loại nhỏ mà hút, gọi là thuốc lá. Trước đây, phụ nữ thường nhuộm răng đen nên hút thuốc không bị vàng ố mốc xỉ. Nhiều người có thói quen xấu, hút thuốc xong, phần thừa thay vì quẳng bỏ thì dán vào vách tường, cột nhà (Chắc các cụ xưa cũng có thói quen bắt dế mỗi khi kiệt thuốc lại lên cơn thèm). Người hút thường có bao bằng vải hoặc bao may bằng bẹ chuối cho mềm mại để đựng thuốc cất vào túi. Đàn ông hút thường hít đưa thuốc vào tận buồng phổi nuốt luôn nước bọt còn đàn bà thường lập bập cửa miệng rồi nhả khói, nhiều khi còn nhổ toèn toẹt, thấy ghê!
Ngoài giống địa phương cây nhà lá vườn thì ở chợ còn bán loại thuốc lá cẩm lệ (được trồng ở xứ Cẩm Lệ, Quảng Nam) loại “nồng độ cao”, không biết do thổ nhưỡng hay người ta bón tưới chất gì mà hơi thuốc nặng, đậm đặc lạ kì. Thuốc thường vấn điếu nhỏ xíu, không phải dân “cao thủ” mà hút vào dễ bị nghẹn họng, thở không nổi, thổi không ra, choáng váng liền.
Khoảng những năm 60-tk20 xuất hiện thuốc lá thơm đóng gói nào Basto, Ruby, Capstan, mùi thuốc hút thơm xa cả chục mét. Nhựa thuốc nhiều vàng cháy cả ngón tay trỏ kẹp, hút một hơi thổi vào giữa bàn tay sẽ thấy vàng xém một đám nhỏ. Một thời gian sau, khi quân Mĩ sang có thêm thuốc lá đầu lọc (đót) nào Salem, Mallboro… Mấy tiếng bồi OK Salem do bọn trẻ con xin thuốc Mĩ ra đời từ đó. Hút thuốc lá vấn tay trở thành quê mùa, chỉ ở người lớn tuổi chứ thanh niên chuyển qua thuốc gói, mua nguyên hoặc mua lẻ từng điếu mà hút.
Sau 30-4, thuốc lào miền Bắc lan vào, trước đó chỉ thoảng hoặc thấy mấy chiếc bình hút bằng sành trong các tiệm ba Tàu ở chợ thì nay gặp đủ loại điếu ống điếu cày to nhỏ bằng tre bằng nhôm, hết người này sang người khác kê vào bắn. Tiếng rít réc sòng sọc, mớm mép phịp tàn, nhả khói mít mù trời đất, sảng khoái đê mê. Có người mới hút tưởng bở cứ ra sức kéo rít tới mức khói đầy phổi, há hốc thở dốc không nổi, té lăn chiêng đổ đèn. Cái hay là say tít mù vậy mà hớp chút nước là tỉnh ra liền.
27-7-25
8-25, Trần Lộc-Bài viết hay, tương tác tốt lắm 👍❤
Trả lờiXóa